Scenariusz Gminnego Święta Niepodległości

„Pieśń o Tej, co nie zginęła”

………………………………………………………………………………………………..

  1. 1.F. Chopin – Polonez A – minor (delikatnie)

Narrator I

W dniu niezwykle uroczystym, bliskim sercu każdego Polaka, w dniu 11 listopada, upamiętniającym rocznicę odzyskania w 1918 r. niepodległości przez naszą Ojczyznę , po 123 latach niewoli, zapraszamy na wspólną wędrówkę po kartach historii.

Narrator II

Z prawdziwą przyjemnością gościmy Państwa w murach naszej szkoły, której początki istnienia przypadły na czasy wzmożonej germanizacji. Szkoły, która pozostała dla okolicznych mieszkańców ostoją polskości, kształtując swych wychowanków na patriotów gotowych oddać życie w walce o wolną Polskę.                                            

Narrator III

Dziś , my – spadkobiercy idei i marzeń kilku pokoleń Polaków o niepodległej Ojczyźnie, wdzięczni naszym praojcom za zwycięstwo w walce z zaborcą ,zapewniamy, iż ofiara z blizn i krwi, przelana na drodze do niepodległości, nigdy nie zostanie zapomniana.

Narrator IV

Nic nie jest nam dane raz na zawsze, dotyczy to także wolności .Wolność trzeba ciągle zdobywać, ciągle               o nią walczyćmówił nasz Wielki Rodak błogosławiony Jan Paweł II . Pomni tych słów a także historii naszego kraju dokładamy starań, by każdy kolejny dzień był świadectwem naszej troski o Ojczyznę. Sztuką jest umierać dla oj­czyz­ny, ale naj­większą sztuką jest dob­rze dla niej żyć. 

                                                                                                                                                                             Narrator V

Zadanie to niełatwe! Obecnie patriotyzm zdaje się być niemodnym, pozbawionym racji bytu słowem.

Bądźmy zatem obywatelami świata, Europejczykami, pamiętając jednocześnie skąd nasz ród. Nie wstydźmy się religii, tradycji i ideałów naszych przodków. Bądźmy dumni z dziejów i kultury naszego tysiącletniego narodu, bo tak jak drzewo bez korzeni, tak naród bez historii nie ma szans na przetrwanie.

 

 

Recytacja - wiersz M. Konopnickiej

 

A jak ciebie kto zapyta:

Kto ty taki, skąd ty rodem

mów, żeś z tego łanu żyta,

żeś z tych łąk, co pachną miodem.

       

        

 

 

Mów, że jesteś z takiej chaty,

co piastowską chatą była.                                                                                                                                                                       żeś z tej ziemi, której kwiaty                                                                                                                                        gorzka rosa wykarmiła.

 

Narrator VI

 

Ojczyzna to wielki zbiorowy obowiązek”.

W Polsce niepodległej , wydartej z rąk zaborców śmiercią i cierpieniem milionów naszych rodaków, słowa te nabierają szczególnego znaczenia. Są niejako testamentem, skierowanym do nas przez narodowego wieszcza Cypriana Kamila Norwida. Testamentem, który z honorem staramy się wypełniać poprzez codzienną naukę             i pracę dla dobra i rozkwitu Ojczyzny.

 

  1. 2.Piosenka „Ojczyzna” Marka Grechuty

 

Narrator I

Naród, który nie zna swej historii, skazany jest na jej powtórne przeżycie. Naród, który nie zna swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości.

Narrator II

Naród, który nie śpiewa – przestaje żyć.

Narrator III

Czy zniewolony naród może śpiewać !? Uwięziony ptak nie śpiewa a czy wiesz dlaczego? Bo nie spotkasz nigdy w klatce ptaka szczęśliwego!

Narrator IV

Płomień rozgryzie malowane dzieje,                                                                                                                     skarby mieczowi spustoszą nadzieje,                                                                                                                            pieśń ujdzie cało…

Narrator V

To prawda, naród polski, przetrwał czas niewoli właśnie dzięki pieśni powstańczej, religijnej i patriotycznej. W czasach totalnego zniewolenia jedynie pieśń ostała się wolna, znajdując schronienie w prywatnych domach, kościołach i stowarzyszeniach społecznych.

Narrator VI

Trafnie siłę pieśni narodowej oceniali wrogowie Polski, zabraniając jej wykonywania w okresie zaborów. Pieśń budząca w sercach Polaków echa niezłomnej siły i wzruszenie, zagrzewająca do kolejnych zrywów narodowowyzwoleńczych była równie niebezpieczna jak oręż i odwaga walczących .

Narrator I

Pieśni i piosenki tworzone w duchu polskości towarzyszyły walczącym w boju, umilały im czas wytchnienia. Pozostałych umacniały w wierze w zmartwychwstanie Polski. Bywało, że ich wykonywanie narażało na represje, groziło aresztowaniem a nawet karą śmierci.

Narrator II

Dziś możemy odważnie i bez lęku śpiewać pieśni patriotyczne przy różnych okazjach, przetrwały bowiem do naszych czasów przekazywane z pokolenia na pokolenie. Święto Niepodległości to doskonała okoliczność, aby pieśni – towarzyszki polskiej niedoli, przywołać w naszej pamięci.

Narrator III

Niech patriotyczna pieśń , która kształtowała historyczną świadomość pokoleń Polaków, stanie się bohaterką dzisiejszej uroczystości, niech zachęca do refleksji i zadumy nad dziejami naszej ziemi ojczystej, wyzwala             w nas szczęście i radość z odzyskanej wolności.

Narrator IV

Zapraszamy Państwa w muzyczną podróż od czasów zniewolenia do wyzwolenia ,od rozbiorów, poprzez liczne powstania aż do wybuchu I wojny światowej ,zakończonej klęską zaborców i odrodzeniem się państwa polskiego.

Narrator V

Johann Wolfgang Goethe pisał „Gdzie słyszysz śpiew tam wejdź, tam dobre serca mają, źli ludzie, wierzaj mi,ci nigdy nie śpiewają” !                                                                                                                               Powróćmy zatem do pięknej tradycji wspólnego śpiewania, aby uczcić tę, co nie zginęła. Pomocą służyć nam będą śpiewniczki, do skorzystania z których serdecznie zachęcamy.

Przerywnik instrumentalny (krótki).

Narrator VI

Naszą wędrówkę rozpocznijmy od czasów Insurekcji Kościuszkowskiej. Jest rok 1794. Po dwóch rozbiorach, wobec realnego zagrożenia upadku państwa, uczucia patriotyczne wśród Polaków wybuchają                   ze zdwojoną siłą. Wiary w uratowanie Ojczyzny dodawała pełna werwy pieśń o zwycięstwie polskich oddziałów nad Moskalem pod Racławicami. Pod wodzą gen. Tadeusza Kościuszki, ramię w ramię walczyli szlachta , mieszczanie i chłopscy kosynierzy.

  1. 3. „ Krakowiak Kościuszki” (Bartoszu,Bartoszu)

Narrator I - Krystian

Mimo determinacji Polaków, powstanie kościuszkowskie upadło a wraz z nim zaprzepaszczone zostały nadzieje na uratowanie ostatniego skrawka okrojonej Rzeczpospolitej. W 1795 r. nastąpił III rozbiór. Polska zniknęła z mapy Europy, ale nie zginął naród polski.

  1. 4.Narrator II (podkład hymnu)

 

Już wkrótce żołnierze opuszczający zniewoloną Polskę przedostają się do Włoch, aby tam pod wodzą generała Jana Henryka Dąbrowskiego utworzyć Legiony Polskie. Na włoskiej ziemi, w miasteczku Reggio w 1797 r. Józef Wybicki pisze prorocze słowa „Jeszcze Polska nie umarła, póki my żyjemy…” ,do których ktoś anonimowy dodaje melodię. Powstaje pieśń „Mazurek Dąbrowskiego”, która wkrótce dzięki swej wymowie staje się pieśnią ogólnonarodową a od 1927 r. w niepodległej już Polsce, zostaje oficjalnym hymnem państwowym.

Narrator III

Tymczasem wśród Polaków odżywają nadzieje, iż u boku francuskiego cesarza Napoleona Bonapartego uda się przywrócić wolność Ojczyźnie. Ten, który stał się tyranem dla wielu narodów Europy, przez Polaków uważany był za jedynego wybawiciela, mogącego przywrócić państwo polskie. Legiony Dąbrowskiego utworzone we Włoszech, brawurowo walczą więc w najcięższych kampaniach napoleońskich, wierząc, że kolejne zwycięstwa Francuzów przybliżają naród polski do wolności . Echa wygranych bitew sławią w świecie męstwo polskich ułanów.

  1. 5.„Wizja szyldwacha” (Barwny ich strój)

Narrator IV

Początkowe sukcesy Napoleona dają nadzieję na spełnienie marzeń, w 1807 r. powstaje namiastka państwa polskiego – Księstwo Warszawskie. Wkrótce jednak, rozbudzone pragnienia Polaków legną w gruzach wraz            z klęską cesarza Francuzów. Zaczynają się pierwsze represje ,zwłaszcza ze strony carskiej Rosji. Polacy zmuszeni są wziąć sprawy Ojczyzny w swoje ręce.

Narrator V

W 1830 r. pod wodzą porucznika Piotra Wysockiego w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, wybucha powstanie zwane później listopadowym. Najznamienitszą pieśnią z tego okresu jest „Warszawianka”, która w swym charakterze nawiązuje do francuskiej „Marsylianki”. Dzięki słowom                        i melodii porywającym do walki zbrojnej zdobyła ogromną popularność w owym czasie, trafiając na indeks pieśni zakazanych w zaborze rosyjskim.

  1. 6.„Warszawianka”

Narrator VI

Po klęsce, uczestnicy powstania prześladowani, skazani na tułaczkę nie stracili ducha, nadal wierzyli, że Polska odzyska niepodległość. Wiedzieli, że ojczyzna w sercach się zaczyna, że naród przetrwa. Tysiące                   z nich zostało zmuszonych do emigracji z kraju. Opuścili wtedy Ojczyznę, często na zawsze - bez możliwości powrotu , najlepsi jej synowie, żegnani melancholijnym polonezem Michała Ogińskiego.

  1. 7.„Polonez Ogińskiego – Pożegnanie Ojczyzny” – taniec.

Narrator I

Nowym domem dla większości polskich emigrantów stała się Francja, nierzadko też Ameryka. Żyjąc na obczyźnie Polacy tęsknili do kraju lat dziecinnych, gdzie kruszynę chleba podnoszą z ziemi przez ucałowanie. Ale nawet będąc daleko od ziemi ojczystej służyli sprawie polskiej, sławiąc piękno tej ziemi i narodu                     w literaturze i muzyce. Z czasem ich hymnem stała się pieśń, nawiązująca w charakterze do „Mazurka Dąbrowskiego”, jednocząca wszystkich Polaków żyjących poza granicami kraju, którzy odtąd określani są mianem Polonii.

  1. 8.Recytacja – fragm. Wiersza W. Szymborskiej „Gawęda o miłości ojczyzny”

(podkład Preludium Deszczowe – Chopin)

Bez tej miłości można żyć,
mieć
serce suche jak orzeszek,
malutki los naparstkiem pić
z dala od zgryzot i pocieszeń,
na własną miarę znać nadzieję,
w mroku kryjówkę sobie uwić,
o blasku próchna mówić „dnieje”,

o blasku słońca nic nie mówić.(…)

Ziemio ojczysta, ziemio jasna,
nie będę powalonym drzewem.
Codziennie mocniej w ciebie wrastam
radością, smutkiem, dumą, gniewem.
Nie będę jak zerwana nić.
Odrzucam pusto brzmiące słowa.
Można nie kochać cię - i żyć,
ale nie można owocować.

  1. 9.„Marsz Polonia”

 

Narrator II

Nadszedł pamiętny styczeń 1863 r. Wybucha największe jak dotąd polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, które ma charakter wojny partyzanckiej. I znów na nowo ożywają nadzieje na odzyskanie niepodległości. Początkowe zwycięskie potyczki utwierdzają wiarę w pokonanie zaborczego mocarstwa . Kto żyw za broń chwyta, na koń siada, z żalem prosi ukochaną do ostatniego mazura.

  1. 10.„Jeszcze jeden mazur dzisiaj” – taniec

Narrator III

Najdłużej trwający zryw niepodległościowy okazuje się walką straceńczą , pochłania kilkadziesiąt tysięcy ofiar , tych ,co przeżyli zsyła na katorgę na Sybir i naraża na konfiskatę majątków. Rusyfikacja ziem polskich po 1864 r. osiąga swoje apogeum. I tylko w zaciszu domostw słychać wciąż echa powstańczych pieśni.

  1. 11.„ Marsz strzelców z 1863 r.”

Narrator IV

Po stłumieniu powstania, znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną                      z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej, rozwijaniu świadomości narodowej społeczeństwa, poczynając od warstw najniższych. Największą swobodą cieszą się Polacy w Galicji, stąd też do Krakowa przybywa wielu pisarzy i artystów z pozostałych zaborów. Miasto staje się w tym czasie ostoją kultury polskiej.

  1. 12.„Jak długo na Wawelu”

 

 

Narrator V

W domach rodzinnych szczególną wagę przywiązuje się do wychowania dzieci w duchu polskości. Pielęgnuje się język polski, religię katolicką oraz polskie obrzędy i zwyczaje ludowe. Każde polskie dziecko wie, kim jest i nuci piosenkę o krainie, w której żyje.

  1. 13.„Płynie Wisła, płynie” – taniec przedszkolaków.

Narrator VI

Tymczasem w zaborze pruskim nasilają się represje wobec Polaków, rozpoczyna się decydująca faza germanizacji i wynarodowiania za sprawą Hakaty i Kulturkampfu. W odpowiedzi na te działania Maria Konopnicka w r. 1907 pisze „Rotę”, do której Feliks Nowowiejski komponuje melodię hymniczną. Pieśń wkrótce przyjmuje się powszechnie w społeczeństwie polskim. Jej dźwięki rozbrzmiewają na barykadach powstania wielkopolskiego ,podczas powstań śląskich i manifestacji patriotycznych w kolejnych latach .                            Po odzyskaniu niepodległości „Rota” była poważną kandydatką do miana hymnu państwowego.

  1. 14.„Rota”

 

Narrator I

Z czasem Europa staje w obliczu konfliktu zbrojnego, sojusze zawarte między zaborcami zdają się chwiać                 w posadach, sprzymierzone dotąd mocarstwa ,teraz skłócone stają naprzeciwko siebie w walce. W 1914 r. wybucha I wojna światowa. Z Krakowa w kierunku zaboru rosyjskiego ze śpiewem na ustach wyrusza polska Pierwsza Kompania Kadrowa dowodzona przez Józefa Piłsudskiego, która następnie po nieudanej próbie przebicia się do Warszawy wraca do Krakowa stając się zalążkiem Legionów Polskich pod auspicjami Austrii.

  1. 15.„Pierwsza kadrowa”

Narrator II

Wraz z wybuchem, największej od czasów napoleońskich wojny o zasięgu światowym, rozpalają się nadzieje Polaków. W osłabieniu zaborców upatrują oni możliwość odrodzenia się państwa polskiego. Z zapałem rzucają się w wir walki ,aby szybciej doprowadzić do upadku wroga. Polacy wcieleni do wrogich sobie armii, doświadczają bólu walki bratobójczej. Wielu nie wróci już nigdy do swych matek, żon i dzieci.

  1. 16. Recytacja – wiersz Słonimskiego (Chopin – Marsz żałobny – delikatnie )

Rozdzielił nas mój bracie zły los i trzyma straż.
W dwóch wrogich sobie szańcach patrzymy śmierci w twarz.
W okopach pełnych jęku, wsłuchani w armat huk,
Stoimy na wprost siebie: ja – wróg twój, ty – mój wróg.
Las płacze, ziemia płacze, świat cały w ogniu drży.
W dwóch wrogich sobie szańcach stoimy ja i ty.
Ja wciąż na jawie widzę i co noc mi się śni,
Że ta, co nie zginęła, wyrośnie z naszej krwi.

  1. 17.„Rozkwitały pąki białych róż”

 

 

Narrator III

Wojna niosła ze sobą wiele łez i cierpienia, ale dzięki niej coraz realniejsze stawały się marzenia niepodległościowe. Polscy żołnierze walecznie przyczyniali się do przesuwania frontu, szczególnie odznaczyły się Legiony Polskie Józefa Piłsudskiego. Pieśń, która zagrzewała legionistów do walki, Piłsudski nazwał najdumniejszą pieśnią jaką kiedykolwiek Polska stworzyła. Dumną i rozgoryczoną, gorzką i gniewną na tę część narodu, która nie szanowała legionowego czynu i wiary w niepodległość.

  1. 18.„ My ,pierwsza brygada”

Narrator IV

Wojna trwa już 4 lata, pochłonęła wiele milionów ofiar. Na skutek wyczerpania działaniami wojennymi           i niemożności jednoznacznego rozstrzygnięcia o zwycięstwie, państwa uczestniczące w wojnie kolejno wycofują się z walki. 11 listopada 1918 r. Niemcy podpisują rozejm w lasku Compiegne, co zostaje uznane za symboliczne zakończenie I wojny światowej. Zbiega się to z powrotem do Warszawy Józefa Piłsudskiego zwolnionego z internowania w Magdeburgu, który obejmuje dowództwo nad tworzącą się polską armią.

Narrator V

Państwa zaborcze osłabione wojną i konfliktami wewnętrznymi, nie są w stanie przeszkodzić odrodzeniu się polskiego państwa i wobec nacisku unieważniają traktaty rozbiorowe Polski. Na zgliszczach wojennych odbudowane zostaje niepodległe państwo polskie. Polacy potrafili wykorzystać szansę, którą stworzyła im historia. Człowiekiem ,który potrafił zjednoczyć odradzające się państwo okazał się Józef Piłsudski, który wkrótce stanął na jego czele.

Recytacja

Powstała z martwych nie Polska, lecz Prawo!
Bo Polska martwą nie była ni chwili.
Dola jej tylko była krwawo — łzawą, byśmy w bezprawiu przeszło wiek przeżyli.
To co przeżyło jedno pokolenie, drugie przerabia w sercu i pamięci.
Wspomnienie dziadków, pieśnią jest dla synów. I znów przez wnuków grzmi piorunem czynów...
Pieśń, czyn, wspomnienie,
to jedno — Polska
.

Narrator VI

Za symboliczny dzień odzyskania niepodległości przez Polskę uznaje się 11 listopada 1918 r.                                                            Sen o wolnej Ojczyźnie śniony przez pokolenia Polaków ziścił się! Polsko nie jesteś Ty już niewolnicą!

  1. 19.Finał

Niepodległa,niepokorna – solo + wszyscy wykonawcy.

 
Jesteś tutaj: Strona główna Projekty Szkoła odkrywców talentów Scenariusz Gminnego Święta Niepodległości